Od 2026 roku pytanie o różnicę w wynagrodzeniach kobiet i mężczyzn przestaje być tematem na konferencje, a staje się liczbą, którą trzeba umieć podać. Poniżej wzór, policzony przykład i trzy pułapki, przez które wynik wychodzi nieprawdziwy.
Wzór
luka % = (wynagrodzenie M − wynagrodzenie K) / wynagrodzenie M × 100
Wynik dodatni oznacza, że kobiety zarabiają mniej. Ujemny — że więcej. Zero oznacza równość przeciętnych, co jeszcze nie znaczy, że w firmie nie ma czego poprawiać.
Przykład na sześciu osobach
| Stanowisko | Płeć | Wynagrodzenie |
|---|---|---|
| Kierownik biura | K | 7 200 |
| Kierownik biura | M | 7 650 |
| Specjalista ds. handlu | K | 5 980 |
| Specjalista ds. handlu | M | 6 500 |
| Magazynier | K | 4 680 |
| Magazynier | M | 4 806 |
Średnia kobiet: 5 953. Średnia mężczyzn: 6 319. Luka: (6 319 − 5 953) / 6 319 × 100 = 5,8%.
Błąd pierwszy: tylko luka ogółem
Luka ogółem miesza dwie różne rzeczy — nierówną płacę za tę samą pracę i nierówną strukturę zatrudnienia. Firma, w której na każdym stanowisku płace są identyczne, może mieć wysoką lukę ogółem tylko dlatego, że mężczyźni zajmują lepiej płatne stanowiska. To też jest informacja, ale zupełnie inna i wymaga innych działań. Licz obie: ogółem i per stanowisko.
Błąd drugi: średnia zamiast mediany
Jedno bardzo wysokie wynagrodzenie potrafi przesunąć średnią o kilka punktów procentowych. Mediana — wartość środkowa — jest na to odporna i często uczciwiej opisuje, co dzieje się z większością zespołu. Podawaj obie; jeśli mocno się różnią, ta różnica sama w sobie jest wnioskiem.
Błąd trzeci: mieszanie składników
Wynagrodzenie zasadnicze, premie, nadgodziny i benefity mają różną logikę przyznawania. Luka policzona na „wszystkim razem" daje liczbę, której nie da się obronić na spotkaniu. Zacznij od zasadniczego — jest porównywalny — a premie policz osobno, jako drugi wskaźnik.
Skąd ten obowiązek
Z dyrektywy UE 2023/970 o jawności wynagrodzeń, której termin wdrożenia w państwach członkowskich upłynął 7 czerwca 2026. Wprowadza obowiązki informacyjne wobec kandydatów i pracowników oraz raportowanie różnic w wynagrodzeniach. Szczegółowy zakres zależy od przepisów krajowych i wielkości pracodawcy — po tę część odsyłam do prawnika, bo to nie jest artykuł prawny, tylko instrukcja liczenia.
Policz swoją
Zrobiłem darmowy kalkulator, który liczy jedno i drugie — ogółem i per stanowisko, średnią i medianę. Wklejasz listę, dostajesz wynik, danych nie zapisujemy: kalkulator luki płacowej.
A jeśli nie chcesz wklejać tego co miesiąc — w module kadrowym ten sam raport liczy się z aktywnych umów. Można go obejrzeć na gotowych danych, bez zakładania konta: wejdź do demo.
Liczycie lukę od wynagrodzenia zasadniczego czy od całości? To jedna decyzja, która potrafi zmienić wynik o kilka punktów — a każdy robi to inaczej.